Một số dạng của viêm đại tràng co thắt

Bệnh Crohn dạng của viêm đại tràng co thắt
Bệnh Crohn là một bệnh viêm ruột được mô tả lần đầu tiên năm 1932 bởi Crohn, Zinsburrg, và Oppenhemer. Bệnh gây ra viêm màng của ống tiêu hóa, có thể dẫn đến đau bụng, tiêu chảy và ngay cả suy dinh dưỡng trầm trọng.
Bệnh Crohn có đặc tính là viêm mạn lan rộng, có thể gặp tổn thương ở bất cứ nơi nào của ống tiêu hóa: từ khoang miệng đến trực tràng và hậu môn. Tổn thương viêm có thể gặp ở tất cả các lớp của thành ruột và làm tổn thương mạc treo ruột cũng như các hạch bạch huyết trong vùng. Quá trình bệnh lý cơ bản là giống nhau dù là ở ruột non hay ở đại tràng. Bệnh Crohn có đặc điểm là “từng đoạn” do tính khu trú của tổn thương trên từng đoạn, từng vùng của ruột.

Hình 3: Các vị trí thường gặp của bệnh Crohn

Bệnh khá phổ biến ở các nước Châu Âu, Châu Mỹ (2/100.000 dân). Ở Việt Nam chỉ có một vài trường hợp được phát hiện và điều trị ở một số bệnh viện trung ương.

Viêm đại tràng co thắt
Viêm đại tràng co thắt hay còn gọi là hội chứng ruột kích thích, rối loạn chức năng đại tràng, bệnh đại tràng chức năng… Các rối loạn chức năng của ruột tái đi tái lại nhiều lần mà không tìm thấy các tổn thương về giải phẩu, sinh hóa ở ruột gọi là hội chứng ruột kích thích (Thomson W.D.).

Hình 4: Viêm đại tràng co thắt thường không có tổn thương thực thể

Có khoảng 20% dân số thế giới bị viêm đại tràng co thắt. Viêm đại tràng co thắt thường gặp ở nữ giới (cứ 4 nữ thì tương ứng có 1 nam mắc bệnh này). Các nước Âu Mỹ có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn Châu Á và Trung Đông.
Viêm đại tràng co thắt được phân thành 3 loại cơ bản:

Loại 1: có hiện tượng đau bụng và tiêu chảy

Loại 2: có hiện tượng đau bụng và táo bón

Loại 3: có hiện tượng đau bụng, vừa tiêu chảy vừa táo bón.

Để điều trị bệnh viêm đại tràng co thắt hiện nay sử dụng các thuốc thuộc nhóm chống co thắt, chống táo bón hoặc tiêu chảy kết hợp với thuốc an thần kinh.
Ngoài ra, còn có một số dạng đặc biệt của viêm đại tràng như:

- Viêm đại tràng do lao: thông thường là tình trạng thứ phát của lao phổi. Một số ít là lao ruột nguyên phát do nhiễm vi khuẩn lao từ ăn uống.

- Viêm đại tràng do lỵ: nguyên nhân do Entamoeba histolytica (lỵ amip) hay Shigella (lỵ trực trùng) tồn tại trong thức ăn kém vệ sinh sẽ gây ra viêm đại tràng cấp tính, nếu không chữa trị triệt để sẽ chuyển thành mạn tính. Đặc trưng là hội chứng lỵ: đau quặn bụng, mót rặn, tiêu phân nhầy lẫn máu.

- Viêm đại tràng trên bệnh nhân AIDS: nguyên nhân do siêu vi Cytomegalovirus, bệnh gây ra những thương tổn gồm nhiều ổ loét nhỏ ở đại tràng, nhất là đại tràng phải.

- Viêm đại tràng do Chlamydia, Gonorrhoeae (lậu): bệnh thường xảy ra ở người đống tính luyến ái nam, gây những thương tổn phù nề, sưng đỏ, loét hoặc nổi mụn rộp ở vùng hậu môn trực tràng.

- Viêm đại tràng sau xạ trị vùng bụng và chậu: thường gặp trên bệnh nhân ung thư cổ tử cung được xạ trị, tổn thương viêm đỏ phù nề, loét tương tự như viêm loét đại tràng. 

Bệnh viêm đại tràng rất đa dạng các hình thể như trên, do đó vai trò của người thầy thuốc phải xác định đúng dạng bệnh để có phương pháp điều trị thích hợp.